معرفی ایلات و طوایف استان خراسان‌رضوی

 مقدمه

ایران، کشوری با تاریخ و تمدنِ کُهن و تنوع جغرافیایی و فرهنگی غنی است و از قومیت‎ها و ایلات و عشایر گوناگون تشکیل شده که هزاران سال در کنار هم در مناطق مختلف که مرزهای آن در طول تاریخ افزایش و کاهش یافته است، زیسته‌اند.

در حال حاضر، ایران با وسعت 1,648,195 کیلوترمربع، ۸۹ میلیون نفر جمعیت دارد و در تقسیمات کشوری دارای 31 استان است و به جز کردستان، همه استان‌‎ها دارای جمعیت عشایری هستند. 104 ایل  و 552 طایفه مستقل در ایران زندگی کوچندگی دارند. 

 در سلسله یادداشت‌های معرفی ایلات و عشایر ایران، به اقلیم، آب‌وهوا و جمعیت استان‌ها و معرفی ایلات، شهرستان‌های عشایری، دام و تولیدات آنان پرداخته شده است. این اطلاعات برای نخستین‌بار به تفکیک استانی و مقایسه‌ جمعیت عشایری در دو سرشماری رسمی در سال‌های 1387 و 1399 در تارنمای "ایلات و عشایر ایران" انتشار داده می‌شود.

 وسعت و جمعیت استان خراسان‌رضوی

استان خراسان‌رضوی با مساحت ۱۱۸٬۸۵۴ کیلومترمربع در شمال شرقی ایران واقع شده  و  7 درصد از مساحت ایران، پنجمین استان کشور است. این استان در شمال با استان خراسان‌شمالی، در غرب با استان سمنان، در جنوب با استان‌ خراسان‌جنوبی و در شرق با کشورهای افغانستان و ترکمنستان دارای مرز مشترک است.

خراسان‌رضوی به لحاظ آب و هوایی در ناحیه معتدل شمالی قرار گرفته و از آب و هوایی متغیر برخوردار است به طوری که هر مقدار از شمال به سمت جنوب می رویم با افزایش دما و کاهش میزان بارش سالیانه مواجه می شویم. 

قله "بینالود" با ارتفاع ۳۶۱۵ متر بلندترین نقطه و دشت "سرخس" با ارتفاع ۲۹۹ متر پست‌ترین نقطه استان خراسان‌رضوی است.

 اقتصاد این استان وابسته به نفت است و در بخش صنعت نیز پیشرفت‌هایی اتفاق افتاده و کشاورزی، دامپروری و تولید صنایع دستی نیز در آن رونق دارد. مردم خراسان رضوی به زبان‌های فارسی، عربی، ترکی، ترکمنی، کردی و کرمانجی تکلم می‌کنند.

جمعیت: خراسان‌رضوی دومین استان پرجمعیت ایران پس از استان تهران است. بر اساس سرشماری نفوس و مسکن در سال 1395، جمعیت این استان شش‌میلیون و 434 هزار و 501 نفر و شهر مشهد مرکز آن است.

جمعیت عشایری استان خراسان‌رضوی

بر اساس نتایج پایه اولین سرشماری ثبتی مبنایی عشایر کوچنده کشور در سال 1399، جمعیت عشایری استان خراسان رضوی در دوره قشلاقی 5015 خانوار با جمعیت 21261 نفر و در دوره ییلاقی 5774 خانوار با جمعیت 24234 نفر است.

این در حالی است که طبق اطلاعات سومین سرشماری عشایر کوچنده در سال 1387 توسط مرکز آمار ایران، جمعیت عشایری استان خراسان رضوی در دوره قشلاقی 21937 نفر (4231 خانوار) و جمعیت ییلاقی عشایر استان 24417 نفر (4858 خانوار) بوده است.

ایلات و طوایف استان خراسان‌رضوی 

ایلات و طوایف عشایری خراسان رضوی شامل بیگی، پاکبر، دیرانلو، بهلولی، دلاکه، براهویی، تاجیک، کلندرزهی، قاچکانلو، گل میشی، ابدوعی، آخوندی، جافکانلو، کیوانلو، روطانلو، سیفکانلو، کادانلو، باچوانلو، بادلانلو، کاوانلو، پهلوانلو، قهرمانلو، تیموری، ناصری، لطیفی، طاهری، شورچاهی، ایلخانی، رشوانلو، بروانلو، بلوچ، خانزایی، ورانلو، ایزانلو و توپکانلو می‌شوند.

شهرستان‌های عشایری خراسان‌رضوی

شهرستان‌های عشایرنشین استان خراسان رضوی عبارت از تایباد، تربت حیدریه، تربت جام، درگز، سبزوار، قوچان، کاشمر، گناباد، مشهد، نیشابور، چناران، خواف، سرخس، فریمان، بردسکن، کلات و خلیل آباد است.

تعداد و نوع دام عشایر خراسان‌رضوی

نوع دام در اختیار عشایر استان خراسان رضوی شامل دام سبک (گوسفند و بز) و دام سنگین (گاو و شتر) است. بر اساس اطلاعات سومین سرشماری عشایر کوچنده کشور در سال 1387، عشایر استان در مجموع 884 هزار رأس دام سبک و 11 هزار رأس دام سنگین دارند.

تولیدات عشایر استان خراسان‌رضوی

مهمترین تولیدات لبنی عشایر استان خراسان رضوی شیر، کره، ماست، پنیر، روغن زرد، کشک، خامه، قره قوروت، دوغ، مهمترین صنایع دستی تولیدی آنان قالی، قالیچه، تابلوفرش، گبه، گلیم، خورجین، توبره، کلاه، دستکش، جوراب، گیوه، پاپوش، گلدوزی، و مهمترین تولیدات گیاه دارویی عشایر این استان زعفران، دکما، آنغوزه، کاکوتی، آویشن، زرشک کوهی، باریجه، بومادران، اسپند، کلپوره و زیره سبز است.

تهیه و تنظیم: علیرضارحیمی

عضویت در ایل نیوز  http:// eitaa.com/ilnews

ردِ خون

با نگاهی بر 30 سال ایل‌نگاری تصویری در ایران 

علیرضا رحیمی - عکاس، در ایل‌نگاری تصویری، تنها به‌دنبال ثبت یک لحظۀ گذرا نیست، او تلاش می‌کند ردی را که از پیچ‌وخم‌های تاریخ گذشته و اکنون بر خطوط چهرۀ مردان و در رنگ‌های درهم‌تنیدۀ دست‌بافته‌های زنان ایل، نقش بسته، ثبت کند.

این همان ردِ خون در ایل است. میراثی که رگ‌به‌رگ و سینه‌به‌‎سینه، از نسلی‌به‌نسلی انتقال یافته است. این رد را وقتی که لنز دوربینم را بر پینۀ دستان مادری که رویاهای چندین نسل را در "جُل"ی که برای اسبشان می‌بافد، فوکوس می‌کنم، می‌بینم و انتهای نخی را که در دستانِ مادربزرگِ مادربزرگش بوده لمس می‌کنم و با فشارِ دکمۀ شاتر، برای همیشه ثبت می‌شود.

 وقتی این جعبه‌ سیاه را به سمتِ چهرۀ مردان و زنان ایل و کودکانی که معلوم نیست تا کجا، راه باریک کوچ را همراهی کنند، می‌گیرم، در سکوت چشمانشان، قصه‌های پرغصه‌ای را می‌شنوم که هرگز روایت نشده‌‌اند و نیاز به روایت‌شدن را فریاد می‌زنند.

عکاس، در ایل‌نگاری تصویری، به‌دنبال روایتِ کلمات نیست، او تلاش می کند حس کلمات را روایت کند، حسی که بر تن صخره‌ها، در مسیر کوچ‌ها، در دودِ اجاق‌ها، در صدای نی‌لبکی که با باد درمی‌آمیزد، و در لالایی سوزناکِ مادرانی که شبانه برای کودکانش زمزمه می‌کنند، در جریان است و تلاش عکاسی ترجمۀ همین سمفونی غمناک به زبانِ بصری است؛ زبانی که شاید نتواند تمام حقیقت را بیان کند، اما شهادت می‌دهد که حقیقتی وجود داشته است.

  ردِ این خون، امروز بیشتر از هر زمان دیگری در زیر آسفالت جاده‌هایی که مسیر کوچ را تنگ کرده‌اند و در زیر نورِ لامپ‌هایی که درخشش ستارگان را ‌دزدیده‌اند، در حال پاک شدن است. به همین دلیل است که این تصاویر، عکس نیستند؛ شهادت‌نامه‌ای برای زنده نگه‌داشتن تاریخ ایلند.

 روزی که آخرین سیاه‌چادر برچیده شود و آخرین گله نیز در هیاهوی شهرها و زیر سایه آسمان‌خراش‌ها ناپدید شود، این قاب‌ها، تنها ردی‌اند که بر جا می‌مانند، تا نسل‌های بعد نیز ببینند و بدانند که روزی روزگاری در این کُهن دیار، مردان و زنانی ‌زیسته‌اند که خونشان در رگ‌های این خاک و این سرزمین می‌تپیده است.

معرفی ایلات و طوایف استان بوشهر

 مقدمه

ایران، کشوری با تاریخ و تمدنِ کُهن و تنوع جغرافیایی و فرهنگی غنی است و از قومیت‎ها و ایلات و عشایر گوناگون تشکیل شده که هزاران سال در کنار هم در مناطق مختلف که مرزهای آن در طول تاریخ افزایش و کاهش یافته است، زیسته‌اند.

در حال حاضر، ایران با وسعت 1,648,195 کیلوترمربع، ۸۹ میلیون نفر جمعیت دارد و در تقسیمات کشوری دارای 31 استان است و به جز کردستان، همه استان‌‎ها دارای جمعیت عشایری هستند. 104 ایل  و 552 طایفه مستقل در ایران زندگی کوچندگی دارند. 

 در سلسله یادداشت‌های معرفی ایلات و عشایر ایران، به اقلیم، آب‌وهوا و جمعیت استان‌ها و معرفی ایلات، شهرستان‌های عشایری، دام و تولیدات آنان پرداخته شده است. این اطلاعات برای نخستین‌بار به تفکیک استانی و مقایسه‌ جمعیت عشایری در دو سرشماری رسمی در سال‌های 1387 و 1399 در تارنمای "ایلات و عشایر ایران" انتشار داده می‌شود.

وسعت و جمعیت استان بوشهر

 استان بوشهر با مساحت ۲۷۶۵۳ کیلومترمربع، در جنوب‌غربی ایران واقع شده است. این استان از شمال به استان‌های خوزستان و کهگیلویه‌وبویراحمد، از شرق به استان فارس، از جنوب و غرب به خلیج فارس (۷۰۷ کیلومتر مرز دریایی) و از جنوب‌شرقی به استان هرمزگان محدود می‌شود.

استان بوشهر به‌دلیل وجود نیروگاه هسته‌ای از اهمیّت راهبردی برخوردار است‌‌ و به‌عنوان پایتخت انرژی ایران شناخته می‌شود. بوشهر همچنین به‌دلیل قرار گرفتن در سواحل استراتژیک خلیج فارس، صادرات و واردات دریایی، صنعت صیادی، وجود ذخایر نفت و گاز (پارس‌جنوبی و شمالی)، کشاورزی و نخلداری، از اهمیت اقتصادی زیادی برخوردار است.

جمعیت: بر اساس سرشماری نفوس و مسکن توسط مرکز آمار ایران در سال 1395، جمعیت استان بوشهر یک میلیون و 163 هزار و 400 نفر و مرکز آن شهر بوشهر است.

جمعیت عشایری استان بوشهر

 بر اساس نتایج پایه اولین سرشماری ثبتی مبنایی عشایر کوچنده کشور در سال 1399، جمعیت عشایری استان بوشهر در دوره قشلاقی ۴۲۳۶ خانوار با جمعیت ۱۷۷۰۹ نفر است. عشایر این استان دوره ییلاقی را در استان‌های فارس و اصفهان سپری می‌کنند. این در حالی است که در سومین سرشماری رسمی عشایر کوچنده در سال ۱۳۸۷، جمعیت عشایری استان بوشهر ۱۷۴۳۱ نفر (۳۳۱۱ خانوار) بوده است.

ایلات و طوایف استان بوشهر

 ایل قشقایی و طوایف شش بلوکی، فارسیمدان، دره‌شوری، کشکولی بزرگ و عمله در استان بوشهر زندگی می‌کنند.

شهرستان‌های عشایری استان بوشهر

 بوشهر، دشتستان، دشتی، تنگستان، دیر، جم و دیلم، شهرستان‌های عشایرنشین استان بوشهر هستند.

تعداد و نوع دام عشایر استان بوشهر

نوع دام در اختیار عشایر استان بوشهر شامل دام سبک (گوسفند و بز) و دام سنگین (گاو، گاومیش، شتر) است. بر اساس اطلاعات سومین سرشماری عشایر کوچنده کشور در سال 1387، عشایر استان بوشهر در مجموع ۳۵۷ هزار رأس دام سبک و چهارهزار رأس دام سنگین دارند.

مهم‌ترین تولیدات عشایر استان بوشهر

مهم‌ترین تولیدات لبنی عشایر استان بوشهر شامل شیر، پنیر، کره، ماست، دوغ و کشک، مهم‌ترین صنایع‌دستی تولیدی آنان گلیم، گلیمچه، قالی، قالیچه، جاجیم، مفرج، چنته، گبه و سیاه‌چادر و مهم‌ترین گیاهان دارویی تولیدی عشایر استان بوشهر نیز آویشن کوهی، چای کوهی، بومادران، پونه، پیاز کوهی و موسیر است.

تهیه و تنظیم: علیرضا رحیمی

معرفی ایلات و طوایف استان البرز

مقدمه

ایران، کشوری با تاریخ و تمدنِ کُهن و تنوع جغرافیایی و فرهنگی غنی است و از قومیت‎ها و ایلات و عشایر گوناگون تشکیل شده که هزاران سال در کنار هم در مناطق مختلف که مرزهای آن در طول تاریخ افزایش و کاهش یافته است، زیسته‌اند.

در حال حاضر، ایران با وسعت 1,648,195 کیلوترمربع، ۸۹ میلیون نفر جمعیت دارد و در تقسیمات کشوری دارای 31 استان است و به جز کردستان، همه استان‌‎ها دارای جمعیت عشایری هستند.  104 ایل  و 552 طایفه مستقل در ایران زندگی کوچندگی دارند. 

 در سلسله یادداشت‌های معرفی ایلات و عشایر ایران، به اقلیم، آب‌وهوا و جمعیت استان‌ها و معرفی ایلات، شهرستان‌های عشایری، دام و تولیدات آنان پرداخته شده است. این اطلاعات برای نخستین‌بار به تفکیک استانی و مقایسه‌ جمعیت عشایری در دو سرشماری رسمی در سال‌های 1387 و 1399 در تارنمای "ایلات و عشایر ایران" انتشار داده می‌شود.

وسعت و جمعیت استان البرز

استان البرز با مساحت 5284 کیلومترمربع در شمال ایران و در دامنه‌های جنوبی سلسله جبال البرز واقع شده است. این استان از شمال به استان مازندران، از جنوب به استان مرکزی، از غرب به استان قزوین و از شرق به استان تهران محدود می‌شود.

استان البرز در یک ناحیه تقریبا کوهستانی قرار دارد به طوری که بیش از دو سوم آن را منطقه کوهستانی و کمتر از یک سوم آن را دشت و زمین‌های خشک و شوره‌زار، تپه‌ها و کوه‌های کم‌ارتفاع، رشته‌کوه‌هایی با ارتفاع متوسط، اراضی تراس گونه، زمین‌های هموار، نیمه هموار پای کوهی یا میان کوهی، ارتفاعات و قلل مرتفع تشکیل داده است.

 این استان دارای اقلیم متنوع است به گونه‌ای که از اقلیم بیابانی در قسمت‌های جنوبی (به دلیل مجاورت با دشت) شروع و تا اقلیم‌های نیمه مرطوب و مرطوب در قسمت‌های شمالی ادامه پیدا می‌کند. بیشتر بارندگی استان به شکل برف است و در اواخر زمستان و اوایل بهار بیشترین میزان بارش و در مرداد ماه نیز کمترین میزان بارش را دارد.

جمعیت: بر اساس سرشماری نفوس و مسکن در سال 1395 توسط مرکز آمار ایران، جمعیت استان البرز دو میلیون و 712 هزار و 400 نفر و مرکز آن شهر کرج است.

جمعیت عشایر استان البرز

بر اساس نتایج پایه اولین سرشماری ثبتی مبنایی عشایر کوچنده کشور در سال 1399، جمعیت عشایری استان البرز در دوره قشلاقی 590 خانوار با جمعیت ۲۲۳۹ نفر و در دوره ییلاقی 600 خانوار با جمعیت ۲۲۴۵ نفر است.

ایلات استان البرز

 ایلات عشایری استان البرز شامل ایل کلهر، ایل مغان، ایل شاهسون و ایل سنگسری است.

طوایف مستقل البرز

طوایف مستقل استان البرز عبارتند از عرب باقری، عرب جمالی، عرب صادقی، عرب عبدی، الیکایی، فشند، کلوند، کلکویی، تات.

شهرستان‌های عشایری البرز

 شهرست‌های عشایرنشین استان البرز عبارت از کرج، نظرآباد، اشتهارد، فردیس، ساوجبلاغ و طالقان است.

تعداد و نوع دام عشایر البرز

 نوع دام در اختیار عشایر استان البرز شامل دام سبک (گوسفند و بز) و دام سنگین (گاو و شتر) است. در مجموع عشایر استان البرز 321 هزار رأس دام سبک و ۲۴۰۰ رأس دام سنگین در اختیار دارند.

مهمترین تولیدات عشایر البرز 

مهم‌ترین تولیدات لبنی عشایر استان البرز شامل شیر، سرشیر، پنیر، کره، آروشه، چیکو، ماست، کشک و روغن است. مهم‌ترین صنایع‌دستی تولیدی آنان قالی، قالیچه، گبه، گلیم، جاجیم، ورنی، پلاس، خورجین و معرق سنگ و تولیدات مهم گیاهان دارویی عشایر البرز نیز چای کوهی، آویشن و اسپند است.

 تهیه و تنظیم: علیرضا رحیمی

معرفی ایلات و عشایر استان ایلام

مقدمه

ایران، کشوری با تاریخ و تمدنِ کُهن و تنوع جغرافیایی و فرهنگی غنی است و از قومیت‎ها و ایلات و عشایر گوناگون تشکیل شده که هزاران سال در کنار هم در مناطق مختلف که مرزهای آن در طول تاریخ افزایش و کاهش یافته است، زیسته‌اند.

در حال حاضر، ایران با وسعت 1,648,195 کیلوترمربع، ۸۹ میلیون نفر جمعیت دارد و در تقسیمات کشوری دارای 31 استان است و به جز کردستان، همه استان‌‎ها دارای جمعیت عشایری هستند.  104 ایل  و 552 طایفه مستقل در ایران زندگی کوچندگی دارند. 

 در سلسله یادداشت‌های معرفی ایلات و عشایر ایران، به اقلیم، آب‌وهوا و جمعیت استان‌ها و معرفی ایلات، شهرستان‌های عشایری، دام و تولیدات آنان پرداخته شده است. این اطلاعات برای نخستین‌بار به تفکیک استانی و مقایسه‌ جمعیت عشایری در دو سرشماری رسمی در سال‌های 1387 و 1399 در تارنمای "ایلات و عشایر ایران" انتشار داده می‌شود.

وسعت و جمعیت استان ایلام

استان ایلام با وسعت ۲۰٬۱۵۰ کیلومتر مربع در غرب ایران و در ناحیه‌ای کوهستانی و نیمه گرم قرار گرفته ‌است. این استان از غرب با عراق، از جنوب با استان خوزستان، از شرق با استان لرستان و از شمال با استان کرمانشاه هم مرز است.

استان ایلام یکی از استان‌های نیمه مرطوب و کوهستانی و کمابیش جنگلی است. شمال استان دارای اقلیم کوهستانی است اما در جنوب استان دشت‌های وسیع وجود دارد. ناهمواری‌های استان در قسمت‌های شمال و شمال شرقی با دامنه‌های پرشیب و مرتفع و دشت‌های میانکوهی کم‌وسعت دیده می‌شود و در قسمت‌های جنوب و جنوب غرب به صورت دشت‌های باز رو پهناور است. بیش از 90درصد از منابع نفتی و گاز غرب کشور و 11درصد از منابع شناخته شده نفت و گاز ایران در استان ایلام قرار دارد.

جمعیت: بر اساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن در سال 1395، جمعیت استان ایلام 580 هزار و  158 نفر است و مرکز آن شهر ایلام می باشد.

جمعیت عشایر استان ایلام

بر اساس نتایج پایه اولین سرشماری ثبتی مبنایی عشایر کوچنده کشور در سال 1399، جمعیت عشایری استان ایلام در دوره قشلاقی ده هزار و 483 خانوار با جمعیت 47 هزار و 150 نفر و در دوره ییلاقی هفت هزار و 650 خانوار با جمعیت 34 هزار و 133 نفر است.

این در حالی است که بر اساس اطلاعات سومین سرشماری رسمی عشایر کوچنده کشور که در سال 1387 توسط مرکز آمار ایران انجام شده بود، جمعیت عشایری استان ایلام در دوره قشلاقی 59 هزار و  391 نفر (9736 خانوار) و در دوره ییلاقی 49 هزار و 749 نفر ( 7993 خانوار) است.

ایلات و طوابف استان ایلام

ایلات عشایر استان ایلان عبارتند از: ایل ملکشاهی، ایل شوهان، ایل کرد، ایل ایوان، ایل خزل، ایل ارکوازی، ایل بدره، ایل میش خاص، ایل چعب، ایل بالاوند، ایل بولی، ایل ده بالایی.

طوایف ایل ملکشاهی: گچی، خمیس، کله وند، سیله وند، باولگ، خلیل وند، کاری وند، قیطول، کاظم بگ، پاریاب، باوه، صمد بک، خوزی وند.

طوایف ایل شوهان: بلوچ، شرف، قیطول، کاوری، فلک، کلای وند، گوهر، باوه.

طوایف ایل کرد: مرادخانی، کاید خورده، ابراهیم قتال، هیوری، عیسی وند، کل کوه، کولی وند. ایل طوایف ایوان: بان سیری، چولک.

طوایف ایل خزل: شمسی‌وند، خضروند، مرشوند، کلیوند.

طوایف ایل ارکوازی: گردل، مورت، میه سم، قیطول، میر، مومه، پی، ملک شوند، کارشوند.

طوایف ایل بدره: علی شروان، مالی خان، دوستان، هندیمینی، زرانگوش.

طوایف ایل میش خاص: رشتک، طولاب، یارم وند، قجر.

شهرستان‌های عشایری استان ایلام

آبدانان، ایلام، ایوان، بدره، دره شهر، دهلران، سیروان، چرداول، مهران، ملکشاهی.

تعداد و نوع دام عشایر استان ایلام

نوع دام در اختیار عشایر استان ایلام شامل دام سبک (گوسفند و بز) و دام سنگین (گاو و گاومیش و شتر) است. در مجموع عشایر ایلام یک میلیون و 367 هزار و 193 رأس دام سبک و 14164 رأس دام سنگین در اختیار دارند.

مهم‌ترین تولیدات  عشایر استان ایلام

مهم­ترین تولیدات لبنی عشایر استان ایلام شامل شیر، ماست، دوغ، پنیر و کشک، مهم‌ترین صنایع‌دستی آنان گلیم، قالی، جاجیم، چیت و دوار و مهم‌ترین گیاهان دارویی تولیدی عشایر استان ایلام عبارت از به‌لیمو، نعناع فلفلی و بابونه است.

تهیه و تنظیم: علیرضا رحیمی